Cis – uprawa, cięcie, choroby i zastosowanie

Cis (Taxus) to jeden z najstarszych gatunków drzew iglastych na świecie, ceniony za swoje walory ozdobne, długowieczność i wszechstronność zastosowania w ogrodnictwie. Jego ciemnozielone igły, wolny wzrost i zdolność do formowania sprawiają, że jest popularnym wyborem w aranżacjach ogrodowych i przestrzeniach publicznych.

Poznaj moje inne wpisy!

Charakterystyka cisa

W Polsce najczęściej spotyka się dwa gatunki: cisa pospolitego (Taxus baccata) oraz cisa pośredniego (Taxus × media), będącego mieszańcem dwóch gatunków. Na początek, przedstawiam krótką ale rzeczową charakterystykę tej rośliny.

Pokrój: Cis to drzewo lub krzew o gęstym, zwartym pokroju, osiągający od 2 do 15 metrów wysokości w zależności od odmiany.
Igły: Miękkie, płaskie i ciemnozielone, z jaśniejszym spodem. Igły są zimozielone, co sprawia, że cis zachowuje swój dekoracyjny wygląd przez cały rok.
Kwiaty i owoce: Cis jest rośliną dwupienną, co oznacza, że na oddzielnych osobnikach występują kwiaty męskie i żeńskie. Kwitnie wczesną wiosną, a żeńskie osobniki wytwarzają czerwone osnówki otaczające nasiona. Choć owoce są dekoracyjne, nasiona są silnie trujące.
Tempo wzrostu: Cis rośnie bardzo powoli, co sprawia, że jest idealny do ogrodów wymagających roślin o długowiecznym charakterze.
Rodzina: Cisowate

Różnice między cisem pospolitym a cisem pośrednim

Poniżej w formie tabeli przedstawiam najważniejsze różnice między tymi najpopularniejszymi gatunkami w Polsce.

Uprawa cisa

Cis jest rośliną łatwą w uprawie, o niewielkich wymaganiach glebowych i dużej tolerancji na zanieczyszczenia powietrza.

Sadzenie cisa

Termin: Najlepiej wczesna wiosna przed ruszeniem wegetacji lub jesienią, gdy ziemia jest wilgotna, a roślina nie jest obciążona intensywnym wzrostem. W przypadku sadzenia z bryłą korzeniową termin rozciąga nam się tak naprawdę na cały sezon.
Sadzenie z bryłą korzeniową: Warto delikatnie rozluźnić bryłę korzeniową oraz umieścić roślinę na poziomie gruntu i obsypać ziemią. Trzeba pamiętać, żeby roślina nie została posadzona głębiej niż rosła wcześniej. Nie ma konieczności przycinania korzeni ani części nadziemnej. Cięcie może być pomocne, jeśli chcemy, aby od początku nasz krzew ładnie się rozkrzewiał.
Sadzenie z odkrytym systemem korzeniowym: Należy przyciąć korzenie tak, aby usunąć te martwe i uszkodzone. Osobiście zawsze przycinam korzenie o około jedną trzecią tak, aby dostały one bodziec do rozwoju. Stosując takie cięcie zaobserwowałem najlepsze efekty. Przy takim zabiegu, warto pamiętać, aby przyciąć również część nadziemną rośliny adekwatnie do ubytku korzeniowego. Pamiętajmy, że przy wykopywaniu krzewu ze szkółki niemal zawsze dochodzi do wcześniej wspomnianego ubytku. Taki zabieg pozwoli nam zachować podstawową równowagę rośliny i wspomoże ją przy adaptacji do nowych warunków. W rezultacie cis szybciej zacznie rosnąć.
Rozstaw sadzenia na żywopłot: Jest to zależne od odmiany. Należy zwrócić uwagę czy sadzimy roślinę o pokroju bardziej kolumnowym czy rozłożystym. Zatem rozstaw sadzenia może wahać się od 30 cm do nawet 80 cm.

Jakie stanowisko i gleba dla cisa?

Poniżej wyjaśniam, jakie warunki glebowe i świetlne będą najlepsze.

Stanowisko: Najlepiej rośnie na stanowiskach półcienistych i cienistych, choć dobrze radzi sobie również w pełnym słońcu. Doskonale nadaje się do miejsc osłoniętych od wiatru.
Gleba: Preferuje gleby żyzne, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne, o odczynie od obojętnego do lekko zasadowego. Może rosnąć również na glebach mniej żyznych, ale wtedy jego wzrost jest wolniejszy.

Odmiany jasno ubarwione często wymagają półcienia. W pełnym słońcu młode przyrosty mogą ulegać przypaleniu.

Podlewanie i nawożenie cisa

Podlewanie: Cis dobrze znosi przejściowe okresy suszy, choć młode rośliny wymagają regularnego podlewania, szczególnie w pierwszych latach po posadzeniu.
Nawożenie: Wiosną warto zastosować nawóz wieloskładnikowy, a jesienią nawozy potasowe, co wspomaga przygotowanie rośliny do zimy.

Cięcie cisa - jak i kiedy?

Cięcie cisa

Cis to roślina, która doskonale znosi cięcie, co czyni go idealnym do formowania żywopłotów, topiarów i innych ozdobnych form.

Rodzaje cięcia:

Cięcie formujące:
- Najlepiej przeprowadzać je wiosną (kwiecień – maj) lub latem (lipiec – sierpień).
- Pozwala na nadanie roślinie pożądanego kształtu, na przykład żywopłotu, spirali czy innych geometrycznych form.
- Regularne cięcie sprzyja zagęszczaniu się rośliny i utrzymaniu zwartego pokroju.
- Cis to roślina, którą można przycinać nawet 3 razy w roku.
Cięcie sanitarne:
- Usuwane są martwe, chore i uszkodzone pędy. Najczęstszy termin przypada na wczesną wiosnę, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, by stosować ten zabieg cały sezon.
Cięcie odmładzające:
- Wykonywane co kilka lat, szczególnie na starszych egzemplarzach. Polega na przycięciu starszych pędów, co stymuluje wzrost nowych gałęzi.
- Najlepszym terminem jest wczesna wiosna, zanim roślina rozpocznie intensywny wzrost.

Aby uniknąć przypalenia igieł, cięcie przeprowadzaj w pochmurne dni.

Rozmnażanie cisa

Poniżej przedstawiam dwa sposoby rozmnażania tego iglaka.

Sadzonki półzdrewniałe: Pobierane latem, ukorzeniają się w wilgotnym podłożu.
Sadzonki zdrewniałe: Pobierane wczesną wiosną przed ruszeniem wegetacji. Podobnie jak wcześniej, sadzonki ukorzeniają się w wilgotnym podłożu.

W okresie przymrozków sadzonki warto okrywać agrowłókniną bądź chować do nieogrzewanych pomieszczeń, np. garaż.

Zastosowanie cisa w ogrodzie

Jest to niezwykle wszechstronna roślina, którą można wykorzystać w różnych stylach ogrodowych.

Żywopłoty: Doskonały na wysokie i niskie żywopłoty formowane, które są gęste i trwałe.
Soliter: Jako pojedynczy akcent na trawniku lub rabacie.
Rośliny formowane: Idealny do tworzenia topiarów w kształtach geometrycznych, zwierząt czy spiral.
Ogrody w pojemnikach: Cis dobrze rośnie w donicach, co umożliwia jego uprawę na tarasach i balkonach.

Zastanawiasz się jaką rośline zimozieloną wybrać na żywopłot? Zajrzyj do tego wpisu, w którym przedstwiam swoje propozycje wraz z tempem wzrostu wymienionych roślin.

Choroby i szkodniki cisa

Cis jest rośliną dość odporną. Jednakże przy niesprzyjających warunkach może być zaatakowana przez poniżej przedstawione choroby i szkodniki.

Plamistość igieł: Wywołana przez grzyby, powoduje brunatne plamy na igłach.
Mszyce: Powodują deformację i osłabienie rośliny.
Fytoftoroza: objawia się brązowieniem i zamieraniem igieł i pędów, zahamowaniem wzrostu, oraz zgnilizną korzeni i podstawy pędu.

Regularna obserwacja krzewów i odpowiednia pielęgnacja zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób i szkodników.

Ciekawostki o cisach

Długowieczność: Cis pospolity potrafi dożyć tysięcy lat, co czyni go jednym z najstarszych gatunków drzew na świecie.
Trujące właściwości: Wszystkie części cisa, z wyjątkiem czerwonych osnówek są silnie trujące.

Podsumowanie

Podsumowując, cis to jedna z najbardziej uniwersalnych roślin iglastych – elegancki, plastyczny i zimozielony. Świetnie sprawdza się zarówno w klasycznych ogrodach formalnych, jak i w nowoczesnych, minimalistycznych kompozycjach. Przy odpowiednim doborze odmiany, każdy ogrodnik znajdzie dla niego miejsce, nawet w trudniejszych warunkach.

Jeśli masz pytania, doświadczenia lub własne sposoby na pielęgnację cisu, zostaw komentarz – chętnie podyskutuję!